Jak wybrać gramofon i wkładkę – poradnik dla początkujących

Płyty winylowe wróciły na dobre, a wybór gramofonu potrafi przytłoczyć: napęd paskowy czy bezpośredni, automat czy manual, wkładka MM czy MC, przedwzmacniacz wbudowany czy osobny. W tym poradniku po kolei wyjaśniamy, co naprawdę ma znaczenie i jak dobrać gramofon do swojego systemu i budżetu.

Na zdjęciu: gramofon Dual CS 718Q Walnut

1. Z czego składa się gramofon

Każdy gramofon to kilka współpracujących elementów:

• talerz i napęd – odpowiadają za stabilne obroty płyty,
• ramię – prowadzi wkładkę po rowku płyty,
• wkładka z igłą – odczytuje zapis z rowka i zamienia go na sygnał elektryczny,
• przedwzmacniacz gramofonowy (phono) – wzmacnia bardzo słaby sygnał z wkładki do poziomu, który przyjmie wzmacniacz.

Na brzmienie wpływa każdy z nich, ale w praktyce najwięcej zyskuje się na dobrej wkładce i dobrze ustawionym ramieniu.

2. Napęd paskowy czy bezpośredni

• Napęd paskowy – silnik obraca talerz za pomocą paska, który tłumi drgania silnika. To najpopularniejsze rozwiązanie w gramofonach hi-fi, cenione za spokojne, czyste brzmienie. Pasek co kilka lat warto wymienić.
• Napęd bezpośredni – talerz osadzony jest bezpośrednio na silniku. Szybko osiąga obroty i zapewnia bardzo stabilną prędkość, dlatego stosuje się go m.in. w gramofonach DJ-skich, ale także w wielu modelach domowych.

Oba rozwiązania mogą grać znakomicie – ważniejsza jest jakość wykonania całego gramofonu niż sam typ napędu.

3. Automat czy manual

• Gramofon automatyczny sam opuszcza ramię na płytę i podnosi je po zakończeniu strony. To wygoda i bezpieczeństwo dla płyt i igły – dobre rozwiązanie dla osób, które chcą po prostu słuchać muzyki. Z automatyki słyną m.in. gramofony Dual.
• Gramofon półautomatyczny zwykle podnosi ramię i wyłącza się po zakończeniu strony, ale ramię opuszczasz ręcznie.
• Gramofon manualny wszystko robisz sam. Ma prostszą konstrukcję, dzięki czemu przy tej samej cenie często oferuje lepsze ramię i talerz. To wybór wielu audiofilów – w tej grupie znajdziesz m.in. gramofony MoFi Electronics.

4. Wkładka MM czy MC

Wkładka to „serce” gramofonu. Są dwa główne typy:

• MM (ruchomy magnes) – wyższy sygnał wyjściowy, współpracuje z niemal każdym przedwzmacniaczem phono. Igłę wymienisz samodzielnie w kilka minut. Najlepszy wybór na początek. Przykład: popularna seria Ortofon 2M (Red, Blue, Bronze, Black) czy Ortofon Concorde Music.
• MC (ruchoma cewka) – bardzo niski sygnał wyjściowy, wymaga przedwzmacniacza z wejściem MC lub transformatora. Zwykle oferuje większą szczegółowość, ale igły nie wymienia się samodzielnie – zużytą wkładkę oddaje się do wymiany lub regeneracji. Przykład: seria Ortofon MC X i wyższe modele.

W niektórych wkładkach można ulepszyć brzmienie, wymieniając samą igłę na wyższy model – np. w Ortofon 2M Red można zamontować igłę od 2M Blue.

5. Przedwzmacniacz gramofonowy (phono)

Sygnał z wkładki jest zbyt słaby, by podłączyć go bezpośrednio do zwykłego wejścia wzmacniacza. Masz trzy możliwości:

1. Wzmacniacz z wejściem phono – sprawdź, czy obsługuje wkładki MM, MC czy obie.
2. Gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem – wygodne rozwiązanie, można go podłączyć do dowolnego wejścia liniowego, a nawet do aktywnych kolumn.
3. Osobny przedwzmacniacz phono – najbardziej elastyczne rozwiązanie i często najlepsza droga do poprawy brzmienia.

6. Na co jeszcze zwrócić uwagę

• Regulacja ramienia – możliwość ustawienia nacisku igły i antyskatingu to podstawa. Lepsze ramiona pozwalają też regulować wysokość (VTA) i azymut.
• Stabilne ustawienie – gramofon powinien stać poziomo, na sztywnej powierzchni, z dala od kolumn. Pomagają platformy i podstawki antywibracyjne.
• Zmiana prędkości – 33⅓ i 45 obr./min to standard, 78 obr./min przyda się tylko do starych płyt szelakowych (wymaga odpowiedniej igły).
• Pokrywa – chroni przed kurzem, który jest największym wrogiem igły i płyt.

Szybka lista kontrolna

1. Wybierz: wygoda automatu czy manual z lepszym ramieniem za te same pieniądze.
2. Na początek wybierz wkładkę MM – łatwa w obsłudze, igła wymienna.
3. Sprawdź, czy masz przedwzmacniacz phono (we wzmacniaczu, w gramofonie lub osobny).
4. Zaplanuj stabilne miejsce z dala od kolumn.
5. Zadbaj o akcesoria: szczoteczkę do płyt i igły, wagę do nacisku igły.
6. Posłuchaj gramofonu przed zakupem.

Posłuchaj, zanim kupisz

W naszej sali odsłuchowej w Warszawie-Włochach posłuchasz gramofonów Dual, MoFi Electronics i Musical Fidelity z różnymi wkładkami Ortofon – najlepiej na własnych płytach. Od poniedziałku do piątku odsłuch jest bezpłatny, po wcześniejszym umówieniu (tel. 22 594 83 50). Doradcy Kamil i Bartłomiej pomogą dobrać gramofon, wkładkę i przedwzmacniacz do Twojego systemu.

Zobacz ofertę: gramofony, wkładki gramofonowe, akcesoria gramofonowe, marki Dual, MoFi, Ortofon.

Zobacz też nasz poradnik: Jak dobrać wzmacniacz do kolumn głośnikowych.

Najczęstsze pytania

Czy potrzebuję przedwzmacniacza gramofonowego?
Tak, chyba że Twój wzmacniacz ma wejście phono albo gramofon ma wbudowany przedwzmacniacz. Bez niego muzyka będzie bardzo cicha i pozbawiona basu.

Jaką wkładkę wybrać na początek?
Najlepiej wkładkę MM – ma wyższy sygnał, współpracuje z większością przedwzmacniaczy, a igłę wymienisz samodzielnie. Dobrym punktem startu jest np. seria Ortofon 2M.

Jak często wymieniać igłę?
Orientacyjnie po kilkuset do ponad tysiąca godzin słuchania – zależnie od szlifu igły i dbałości o płyty. Zużyta igła gorzej brzmi i może uszkadzać płyty.

Czy gramofon automatyczny gra gorzej niż manualny?
Niekoniecznie. Automatyka to dodatkowe mechanizmy, więc przy tej samej cenie manual często ma lepsze ramię i talerz, ale dobry automat zagra bardzo przyzwoicie i jest wygodniejszy w codziennym użyciu.

Czy mogę posłuchać gramofonu przed zakupem?
Tak – zapraszamy do sali odsłuchowej Maxaudio w Warszawie (pn.–pt. bezpłatnie, po umówieniu). Możesz przynieść własne płyty lub wypożyczyć sprzęt do domu.

Opracowanie: zespół Maxaudio.eu